Osoby, które wykonują zawód lekarza ponoszą odpowiedzialność karną za popełnienie błędu lekarskiego na ogólnych zasadach.

Co to są zasady ogólne?

Zasady ogólne to zasady, które dotyczą ogółu społeczeństwa. Wobec tego trzeba zauważyć, że zasady te odnoszą się do każdego, a ich naruszenie może być związane z poniesieniem odpowiedzialności karnej.

Kiedy występuje odpowiedzialność karna?

Odpowiedzialność karna będzie miała rację bytu, kiedy wystąpią razem wymienione niżej przesłanki:

  • doszło do popełnienia błędu lekarskiego ( błąd lekarski jest wtedy, gdy sposób leczenia był niezgodny z aktualną wiedzą i praktyką medyczną),
  • wystąpił negatywny skutek w postaci naruszenia albo narażenia na bezpośrednie niebezpieczeństwo dobra prawnego, między innymi w formie nieumyślnego spowodowania śmierci (art. 155 k.k. ), lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, (art. 156 k.k. ), średniego i lekkiego uszczerbku na zdrowiu (art. 157 k.k.), albo narażenia na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia człowieka (art. 160 k.k. ),
  • zostanie ustalony związek przyczynowy między zachowaniem lekarza a negatywnym skutkiem dla zdrowia bądź życia pacjenta.(Do chwili ustalenia związku przyczynowego między działaniem lekarza i znamionami przestępstwa skutkowego, nie będzie można mówić o przypisaniu lekarzowi winy),
  • wystąpi wina. Bez winy nie można przypisać lekarzowi odpowiedzialności za popełnienie konkretnego czynu. Wynika to z art. 1 § 3 k.k., który stanowi, że : „Nie popełnia przestępstwa sprawca czynu zabronionego, jeżeli nie można mu przypisać winy w czasie czynu”.

 Błąd w sztuce lekarskiej

Pisząc od odpowiedzialności lekarza za błąd w sztuce lekarskiej trzeba również odnieść się do samej definicji błędu. Leon Wachholz  (jeden z najwybitniejszych lekarzy medycyny sądowej w XX wieku, autor pierwszych podręczników z tego zakresu) uważa, że błąd w sztuce lekarskiej to: ,, Nieumyślne uszkodzenie ciała lub pozbawienie życia chorego (…) wskutek nieświadomości zasad sztuki lub zaniedbania, błąd tylko wtedy może być uznany za karygodny, gdy można było go uniknąć przez zastosowanie zwykłych a nie nadzwyczajnych wiadomości lub zręczności’’.

 Klasyfikacja błędów medycznych

Błąd diagnostyczny występuje wtedy, gdy na etapie rozpoznania danej choroby nastąpi naruszenie zasad wiedzy i praktyki lekarskiej, na przykład niestarannie przeprowadzony wywiad z pacjentem albo niekompetentna analiza wyników badań. Natomiast z błędem terapeutycznym mamy do czynienia wtedy, gdy zastosowane metody są sprzeczne z wiedzą i praktyką medyczną oraz na stosowaniu, w czasie prowadzenie terapii metod leczenia, które charakteryzują się występowaniem wielu wad. Błąd techniczny to klasyczne zaniedbanie lub niewłaściwe realizowanie już podjętych decyzji lekarza. O błędzie organizacyjnym możemy mówić wtedy, gdy jest zła organizacja pracy lekarzy, jak również personelu. W dodatku  może polegać on na samej wadliwości działalności ośrodków leczniczych. Tego typu błąd najczęściej ma miejsce na terenie dużych placówek medycznych.

Działanie lege artis

W czasie wykonywania zawodu od lekarza wymagane jest posiadanie nie tylko specjalistycznej wiedzy medycznej, ale również staranności w działaniu. Czynności lecznicze muszą być realizowane z oparciu o zdobytą  wiedzę i sztukę lekarską (lege artis).

Jaka jest odpowiedzialność karna lekarza w przypadku uszkodzenia ciała pacjenta?

Należy podkreślić, że od lekarzy wymagana jest wyższa staranność niż przeciętna ze względu na charakter ich działań oraz skutki, które często są nieodwracalne. Warto tutaj wspomnieć wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 września 1960 r. (sygn. II K 675/ 60), w którym orzeczono, że: „Uszkodzenie ciała będące następstwami zabiegów leczniczych, a więc czynności zmierzających również do ochrony życia i zdrowia ludzkiego, pozbawione są cech materialnej bezprawności, pod warunkiem dokonania zabiegów w sposób zgodny z powszechnie uznawanymi zasadami wiedzy i sztuki lekarskiej”.

W związku z tym lekarz może zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej tylko wtedy, gdy błąd był rezultatem jego postępowania, które polegało na niezachowaniu obowiązujących norm postępowania medycznego, w przypadku, w którym mógł i powinien przewidzieć zagrożenie dla życia lub zdrowia pacjenta.