Jeżeli w wyniku błędu medycznego pacjent umarł, to wtedy jego najbliższym przysługuje odszkodowanie oraz zadośćuczynienie za śmierć pacjenta. W skład tego roszczenia wchodzi również zwrot kosztów pogrzebu, które poniosły osoby najbliższe.

 Co to są koszty pogrzebu?

Według art. 446§1 k.c: ,, Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł.” W skład kosztów pogrzebu wchodzą uzasadnione wydatki, które odpowiadają zwyczajom środowiska, w tym koszty przewozu zwłok, kupna odzieży żałobnej oraz postawienie nagrobka. W związku z tym, w sytuacji, gdy ktoś z Twoich najbliższych osób zmarł, a Ty zapłaciłeś za pogrzeb, to możesz domagać się ich zwrotu od ubezpieczyciela, u którego miał wykupione ubezpieczenie lekarz albo szpital. Musisz jednak mieć świadomość, że musisz udokumentować wydatki, które poniosłeś w związku z pogrzebem. Pamiętaj o zbieraniu paragonów i faktur VAT.

Odszkodowanie i zadośćuczynienie za śmierć pacjenta

Oprócz uzyskania zwrotu kosztów pogrzebu masz również prawo w razie śmierci pacjenta do ubiegania się o odszkodowanie i zadośćuczynienie. Jednak przysługuje ono tylko osobom najbliższym, czyli matce, córce, synowi, wnukowi, babci itd. Ważne jest również to, że osoba zgłaszająca takie roszczenie nie ma obowiązku bycia spadkobiercą.

Roszczenia pacjenta nie mają tu znaczenia

Odszkodowanie i zadośćuczynienie za śmierć nie zależą od roszczeń samego pacjenta oraz uzyskanych przez niego świadczeń. Warto podać tutaj pewien przykład, aby lepiej to wyjaśnić. Wyobraźcie sobie, że pacjent dostał odszkodowanie z powodu szkody  powstałej w wyniku błędu medycznego lekarzy, a następnie zmarł. Wtedy osoby najbliższe mają prawo zgłosić swoje roszczenia odszkodowawcze. Nie ma wtedy znaczenia, to, że pacjent uzyskał już zadośćuczynienie i odszkodowanie, bo z roszczeniem wystąpiły teraz nowe osoby, które również mają do nich prawo.

 Kto jest uprawniony do świadczeń odszkodowawczych?

Można wyróżnić dwie grupy osób uprawnionych. Pierwsza grupa to osoby, w odniesieniu do których zmarły być zobowiązany do płacenia alimentów. Nie gra tutaj roli czy obowiązek alimentacyjny był wykonywany przez zmarłą osobę. Renta obliczana jest w takim wypadku z uwzględnieniem usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego i możliwości majątkowych i zarobkowych zobowiązanego. Jako przykład można wskazać, że zmarły miał obowiązek alimentacyjny względem swojej córki. W związku z tym córka ma prawo żądać renty, która odpowiadałaby wysokości alimentów, jakie uzyskiwałaby. Warto tu również podkreślić, że nawet w przypadku, gdy zmarła osoba nie wywiązywała się ze swojego obowiązku i nie płaciła alimentów, to córka ma prawo do renty.

W drugiej grupie znajdują się osoby inne bliskie, które osoba zmarła dobrowolnie i stale utrzymywała oraz wspierała finansowo. Do takich osób z pewnością można zaliczyć: krewnych, powinowatych, wychowanków i osoby będące w konkubinacie. Tej grupie sąd może przyznać rentę wyłącznie wtedy, gdy wymagają tego zasady współżycia społecznego. Zastanawiając się, czy roszczenie osób bliskich jest zasadne, sąd uwzględnia ich stan majątkowy i stan majątkowy osoby odpowiedzialnej za szkodę, jak również przesłanki, którymi kierował się zmarły, łożąc na rzecz osoby, w odniesieniu do której nie miał obowiązku ustawowego. Na przykład, gdy zmarła osoba pomagała finansowo swojej babci, która go wychowywała, to babcia jak najbardziej może domagać się odszkodowania lub zadośćuczynienia.

Znaczne pogorszenie sytuacji życiowej

Co więcej, sąd może przyznać odszkodowanej osobom najbliższym zmarłego, gdy w wyniku jego śmierci znacznie pogorszyła się ich sytuacja życiowa. O takie odszkodowanie mogą się również ubiegać osoby, które nie mają prawa do renty. Według orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2004 r. , sygn. akt IV CK 445/03: ,, Znaczne pogorszenie sytuacji życiowej, o którym mowa w art. 446 § 3 k.c., obejmuje niekorzystne zmiany bezpośrednio w sytuacji materialnej najbliższych członków rodziny zmarłego (niewyczerpujące hipotezy art. 446 § 2 k.c.), jak też zmiany w sferze dóbr niematerialnych, które rzutują na ich sytuację materialną. Sam ból, poczucie osamotnienia, krzywdy i zawiedzionych nadziei po śmierci dziecka nie stanowią podstawy do żądania odszkodowania. Jeśli jednak te negatywne emocje wywołały chorobę, osłabienie aktywności życiowej i motywacji do przezwyciężania trudności dnia codziennego, to, bez szczegółowego dociekania konkretnych zdarzeń lub stopnia ich prawdopodobieństwa, można na zasadzie domniemania faktycznego (art. 231 k.p.c.) przyjąć, że pogorszyły one dotychczasową sytuację życiową osoby z najbliższego kręgu rodziny zmarłego.”

 Prawo do zadośćuczynienia

Poza wspomnianym wcześniej odszkodowaniem osoby najbliższe zmarłemu mogą również wnosić o zapłatę zadośćuczynienia. Sąd, ustalając jego wysokość, powinien wziąć pod uwagę między innymi:   stopień bliskości pomiędzy uprawnionym, a zmarłym, wiek uprawnionego, stopień i długotrwałość bólu po śmierci najbliższego, rozmiar krzywdy.