Ryzyko, jakie podejmuje pacjent, który godzi się na zabieg operacyjny dotyczy tylko i wyłącznie zwykłych powikłań pooperacyjnych. Nie można zakładać, że w skład ryzyka pacjenta wchodziły również komplikacje, które powstały w wyniku błędu medycznego albo braku kompetencji lekarza.

Prawo pacjenta do udzielenia zgody

Zgodnie z art. 16 ustawy o prawach pacjenta, pacjent może wyrazić zgodę na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych albo odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji, o której mówi art. wcześniej wymienionej ustawy. Art. 9 9 § 1 i 2 ustawy o prawach pacjenta stanowi, że; ,, 1. Pacjent ma prawo do informacji o swoim stanie zdrowia. Pacjent, w tym małoletni, który ukończył 16  lat,  lub  jego  przedstawiciel ustawowy  mają  prawo  do  uzyskania od  osoby  wykonującej  zawód  medyczny przystępnej informacji o stanie zdrowia pacjenta, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich   zastosowania   albo   zaniechania,   wynikach   leczenia   oraz rokowaniu, w zakresie udzielanych przez tę osobę świadczeń zdrowotnych oraz zgodnie z posiadanymi przez nią uprawnieniami.” Natomiast art. 32 ust.1 ustawy zawodzie lekarza określa, że lekarz może przeprowadzić badanie albo udzielić innych świadczeń zdrowotnych dopiero wtedy, gdy pacjent wyrazi na to zgodę. W art. 34 ust. 1 tej ustawy jest napisane, że taka zgoda musi występować w formie pisemnej. Obowiązek informowania pacjenta jest zawarty również w Kodeksie Etyki Lekarskiej, a art. 13. Mówi on o tym, że: ,, Obowiązkiem lekarza jest respektowanie prawa pacjenta do świadomego udziału w podejmowaniu decyzji dotyczących jego zdrowia. Informacja udzielona pacjentowi powinna być sformułowana w sposób dla niego zrozumiały. Lekarz powinien poinformować pacjenta o stopniu ewentualnego ryzyka zabiegów diagnostycznych i leczniczych i spodziewanych korzyściach związanych z wykonywaniem tych zabiegów, a także o możliwościach zastosowania innego postępowania medycznego.

 W jakie formie musi być udzielona zgoda na leczenie?

Zgoda musi być świadoma. To znaczy, że pacjent powinien być pouczony o wszystkich możliwych do przewidzenia elementach zabiegu. Lekarz musi poinformować pacjenta o rodzaju oraz celu zabiegu i wszystkich jego następstwach, które są normalnym rezultatem zabiegu, to znaczy pożądanych, z uwagi na jego cel- skutkach zabiegu oraz o innych jego skutkach (skutkach ubocznych). Informacje musi szczególnie obejmować te następstwa zabiegu, które da się przewidzieć. Zwłaszcza, gdy są to następstwa, które wiążą się z istotnym oraz znacznym uszczerbkiem na zdrowiu. Mowa tutaj o takich następstwach, które występują rzadko lub bardzo rzadko, ale jednak mimo wszystko mogą mieć miejsce. Lekarz powinien również określić stopień prawdopodobieństwa ich wystąpienia. Oczywiście nie może to polegać na tym, żeby straszyć pacjenta i wymieniać wszystkie nawet najrzadziej występujące skutki uboczne, ale na dokładnym przekazaniu wiedzy w zakresie przebiegu operacji, procesu rekonwalescencji i uprzedzeniu o typowych trudnych do przewidzenia konsekwencjach zabiegu.

Zgoda musi być jasna

Zgoda pacjenta musi być wyraźna. Nie można tutaj niczego domniemywać. W szczególności, jeżeli dotyczy to zabiegów związanych z wysokim ryzykiem. Wtedy zgoda musi być wyrażona bardzo starannie. Brak sprzeciwu pacjenta na wykonanie operacji nie jest równoznaczny z jego zgodą.

 Zgoda pacjenta a nieudany zabieg medyczny

Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego w zakres zgody pacjenta nie wchodzą skutki błędnego zachowania lekarza. Ryzyko, które podejmuje pacjent, który godzi się na zabieg operacyjny obejmuje wyłącznie normalne powikłanie pooperacyjne. Nie można stwierdzić, że pacjent bierze na siebie również ryzyko popełnienia przez lekarza błędu medycznego. Natomiast, jeżeli pacjent w ogóle nie wyrazi zgody na zabieg, a zostanie on wykonany, to pacjent zawsze ma prawo do odszkodowania. Wtedy zakres odszkodowania nie zależy od tego, jakie jest związek przyczynowy między brakiem uświadomionej zgody a uszczerbkiem na zdrowiu pacjenta.